سرپرسى سايكس ( مترجم : سيد محمد تقى فخر داعى گيلانى )

338

تاريخ ايران ( فارسى )

سراپردهء داريوش كه مادر و زن و دو دخترش در آن بودند از جمله غنائمى بوده كه نصيب فاتح مقدونى گرديد ، ولى او با اسيران خودش به احترام و نزاكت و ادب رفتار نموده و علو همت خود را از اينراه بثبوت رسانيد . معادل يك ميليون ليره غنيمت بدست آوردند ، ولى خزانهء عمده كه با قشون بوده است پارمينو آن را بعد در دمشق تصرف كرد . نتايج حاصلهء از جنگ ايسوس حيرت‌آور و خيلى غريب بوده است و آن فقط اين نبود كه مقدونيها لشكرى را كه متجاوز از ده برابر عدهء آنها بود شكست دادند بلكه اين نكته هم بر آنها مكشوف گرديد كه سپاه ايران اگرچه از حيث عده زياد هم باشد نميتواند در مقابل آنها در ميدان جنگ ثبات و استقامت ورزد . فى الواقع وقتى كه شاهنشاه با حال وحشت از جلو اسكندر فرار كرده ايالات غربى امپراطورى عظيم خود را واگذارد كه بدون اينكه حمايتى از آنها بشود مقاومت كنند و يا به مهاجم تسليم گردند ورق كشورستانى آسيائى برگشت . در خاتمهء بيان ميگوئيم كه ايسوس در رديف يكى از جنگهاى قطعى دنيا مىباشد . محاصره و تصرف صور 332 قبل از ميلاد اسكندر پس از فتح ايسوس به طرف فينيقيه كه هدف منظور بعدى وى بود پيشرفت . شهرهاى آن مانند آرادوس « 1 » ، آرواد « 2 » حزقيل و نيز صيدا كه از خسارات تاراج اخوس « 3 » تا يك اندازه بيرون آمده بود و شهرهاى ديگر قبول اطاعت نمودند . مقصود اسكندر از فتح فينيقيه همانا انهدام نيروى دريائى ايران بوده است و درنتيجه خواست خطرى را كه براى او از عقب تصور ميرفت جلوگيرى كرده باشد . از جمله ميخواست كه آنجا را مركز تشكيلات اساسى جديدى قرار دهد تا از آن بتواند بعملياتى كه در نظر داشته است بپردازد . چنان كه همين سبب گرديد كه قبرس كه آن نيز از حيث نيروى دريائى مركز مهمى شمرده ميشد تسليم شود و به تصرف فاتحين درآيد و آن از جمله اماكنى بود كه فتح آن مقدمتا براى الحاق مصر لازم و ضرورى شمرده ميشد . صور آنوقت يكى از شهرهاى بزرك فيتيقيه بود ، خرابى و انهدام صيدا سبب ازدياد ثروت و قدرت وى گرديد بطوريكه آن قابل بسى توجه بوده است . اين « شهر تاج‌بخش »

--> ( 1 ) - Aradus . ( 2 ) - Arvad of Ezekeil . ( 3 ) - Achus .